შემამჭიდროებლის ფუნქცია: მექანიკური შემამჭიდროებლები და რბილი ჩობალის საფენები

რა არის ლილვის შემამჭიდროებელი?

როგორც ცნობილია, ლილვის შემამჭიდროებელი ცენტრიდანული ტუმბოების ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტია. მისი გამოყენება სავალდებულოა ყველა ცენტრიდანულ ტუმბოში, გარდა მაგნიტური ქუროს მქონე (შემამჭიდროებლის გარეშე) ტუმბოებისა. ამ სტატიაში შევეცდებით გაგიზიაროთ ინფორმაცია შემამჭიდროებლების სახეებისა და მათი მუშაობის მექანიზმის შესახებ.

ცენტრიდანულ ტუმბოში შემამჭიდროებლის ძირითადი ფუნქციაა ჰერმეტულობის უზრუნველყოფა ტუმბოს სველ და მშრალ ზონებს შორის. სველი ზონა არის ტუმბოს კორპუსის მხარე, სადაც სითხეს წნევა ეძლევა და მექანიკური ენერგია ჰიდრავლიკურ ენერგიად გარდაიქმნება. მშრალი ზონა კი სველი ზონის გარეთ მდებარე ლილვის, საკისრებისა და ძრავის მხარეა.

შემამჭიდროებლის ფუნქციისა და მუშაობის პრინციპის უკეთ გასაგებად სასარგებლოა მოკლედ შევეხოთ ცენტრიდანული ტუმბოს მუშაობის პრინციპს.

პირველ რიგში, მშრალ ზონაში განთავსებული ძრავა ქსელიდან იღებს ენერგიას, ელექტროენერგიას მექანიკურ ენერგიად გარდაქმნის და ქუროს საშუალებით ამ ენერგიას ტუმბოს ლილვს გადასცემს. ლილვის ერთი ბოლო დაკავშირებულია ქუროს მხარესთან, ანუ მშრალ ზონასთან, ხოლო მეორე — მუშა თვალთან, რომელიც ტუმბოს კორპუსშია, ანუ ზონაში, რომელსაც სველს ვუწოდებთ. ამის წყალობით ლილვი კორპუსში მუშა თვალს აბრუნებს. მუშა თვალი კი თავისი ფრთებით სითხეს წნევას აძლევს და მექანიკურ ენერგიას ჰიდრავლიკურ ენერგიად გარდაქმნის.

თუ ამ მუშაობის მექანიზმს დავაკვირდებით, ჰერმეტულობასთან დაკავშირებული ძირითადი პრობლემა განპირობებულია იმით, რომ ლილვის ნაწილი მშრალ ზონაშია, ნაწილი კი (ტუმბოს კორპუსში ღიობის შექმნით) — სველ ზონაში, ამასთან, ლილვი მოძრავი, ანუ მბრუნავი ელემენტია. კორპუსიდან სითხის გაჟონვის თავიდან ასაცილებლად ორი განსხვავებული გადაწყვეტა შეგვიძლია შევთავაზოთ. პირველი გადაწყვეტაა ტუმბოს მუშა თვლის ამოძრავება არა ძრავასთან დაკავშირებული ლილვით, არამედ სხვა მეთოდით. ამ შემთხვევაში მიზანშეწონილია მაგნიტური ქუროს მქონე ტუმბოს გამოყენება. მეორე გადაწყვეტაა დამატებითი ელემენტის გამოყენება, რომელიც ლილვს ბრუნვის საშუალებას მისცემს და ამავდროულად ტუმბოს კორპუსიდან გაჟონვას მინიმუმამდე დაიყვანს. სწორედ ამ ელემენტს ვუწოდებთ ლილვის შემამჭიდროებელს.

დღესდღეობით ყველაზე ხშირად გამოყენებული შემამჭიდროებლის ტიპებია მექანიკური შემამჭიდროებელი და რბილი ჩობალის საფენი. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე ტიპს თავისი უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს, სამრეწველო წარმოების ხარისხის ზრდასთან ერთად მექანიკური შემამჭიდროებლის გამოყენების წილიც იზრდება. ამის მიზეზი ცხადი გახდება, როდესაც ცოტა მოგვიანებით ორივე შემამჭიდროებლის მუშაობის პრინციპს აგიხსნით.

რბილი ჩობალის საფენი

რბილი ჩობალის საფენი შეიძლება განისაზღვროს, როგორც ელემენტი, რომელიც ჰერმეტულობას უზრუნველყოფს ზემოთ ნახსენები ლილვსა და კორპუსს შორის არსებული ღრეჩოს ფიზიკურად შევსებით. რბილი ჩობალის საფენი ლილვზე „ან ლილვის ცვეთისგან დასაცავად მასზე ჩამოცმულ მილისაზე“ სხვადასხვა რაოდენობის რგოლების სახით ეხვევა. ამის წყალობით უზრუნველყოფილია როგორც ჰერმეტულობა, ისე ლილვის ბრუნვის შესაძლებლობა. თუმცა უნდა გვახსოვდეს, რომ რბილი ჩობალის საფენი არასოდეს უზრუნველყოფს სრულ ჰერმეტულობას და ეს არც არის სასურველი. მუდმივი ხახუნის ძალის გამო საფენი ცხელდება და ზედაპირული ხახუნი იზრდება. ამიტომ საფენზე მუდმივად უნდა იყოს სითხე, რათა საფენი გაგრილდეს და ხახუნი, თუნდაც ნაწილობრივ, შემცირდეს. მიუხედავად იმისა, რომ ამ გაჟონვის რაოდენობა თეორიულად წუთში 1-2 წვეთად არის მითითებული, ობიექტებზე ჩატარებული დაკვირვებებით დადგინდა, რომ საუკეთესო სისტემებშიც კი ეს რიცხვი წუთში 5-დან 10 წვეთამდეა. გაჟონვის ეს რაოდენობა რეგულირდება ტუმბოზე არსებული ჩობალის მომჭერი ელემენტით.

მექანიკური შემამჭიდროებელი

მექანიკური შემამჭიდროებლები ზუსტად იმავე მიზნით გამოიყენება, თუმცა მათი მუშაობის სისტემა საკმაოდ განსხვავებულია. მექანიკური შემამჭიდროებელი ორი ნაწილისგან შედგება: უძრავი და მოძრავი ელემენტებისგან. უძრავი ელემენტი ტუმბოზე მონტაჟდება და არ მოძრაობს. მოძრავი ელემენტი კი მონტაჟდება ლილვზე ან ლილვზე ჩამოცმულ მილისაზე და ლილვთან სინქრონულად ბრუნავს.

მექანიკური შემამჭიდროებლის მუშაობის სისტემა კი ასეთია: როდესაც სითხე ტუმბოში გადის, კორპუსის მხარეს (მაღალი წნევის ზონაში) მდებარე უძრავი ელემენტი სითხის წნევის გამო ძრავის მხარეს მდებარე მოძრავი ელემენტისკენ ეწევა. მოძრავ მხარეს არსებული ზამბარა ამ მოძრაობას უზრუნველყოფს და შემამჭიდროებლის მოძრავ ზედაპირს აწვება. ამგვარად, მოძრავი და უძრავი ელემენტების ზედაპირები თითქმის ეკვრის ერთმანეთს. თუმცა, ვინაიდან ერთი მხარე მუდმივად ბრუნავს, მეორე კი მუდმივად უძრავია, ეს ზედაპირები ერთმანეთს სრულად რომ ეკვროდეს, ხახუნის გამო ისინი მალე გაცვდებოდა ან დაზიანდებოდა და შემამჭიდროებელი ფუნქციას ვეღარ შეასრულებდა. ამიტომ უძრავი და მოძრავი ელემენტების ზედაპირებს შორის ძალიან მცირე ღრეჩო წარმოიქმნება. ეს ღრეჩო დაახლოებით 0,0008 მმ-ია. წარმოქმნილ ღრეჩოს ავსებს ტუმბოს მიერ გადატუმბული სითხე და ორ ზედაპირს შორის ძალიან თხელ აპკს ქმნის.

ვინაიდან მექანიკური შემამჭიდროებლის მუშაობის პრინციპის შესახებ უამრავი სტატია, ვიდეო და ანიმაცია არსებობს, ჩვენ თემა მოკლედ შევაჯამეთ. თუ გსურთ მუშაობის პრინციპის დეტალურად შესწავლა ან შეკითხვის დასმა, შეგიძლიათ დაგვიკავშირდეთ.

რბილი ჩობალის საფენი თუ მექანიკური შემამჭიდროებელი?

 

შემამჭიდროებლის ორივე ტიპს თავისი უპირატესობები და ნაკლოვანებები აქვს. შემამჭიდროებლის შერჩევისას გასათვალისწინებელია სისტემისა და ობიექტის მოთხოვნები. მაგალითად, თუ ძვირადღირებული სითხე გადაიტუმბება, გაჟონვის ნულამდე დასაყვანად მიზანშეწონილია მექანიკური შემამჭიდროებლის გამოყენება. ანალოგიურად, თუ გადასატუმბი სითხე ადამიანისა და გარემოსთვის საფრთხეს წარმოადგენს და ამიტომ ნულოვანი გაჟონვაა საჭირო, მექანიკური შემამჭიდროებელი ყველაზე სწორი არჩევანია. თუმცა გარემოში, სადაც ტუმბოზე მოქმედი დატვირთვები დიდია ან ტუმბოს ფუძეზე ხშირად ხდება მცირე გადაადგილებები, რბილი ჩობალის საფენის გამოყენება უფრო მიზანშეწონილია, რადგან ის ღერძულ აცდენას გაცილებით უკეთ იტანს.

	მექანიკური შემამჭიდროებელი	რბილი ჩობალის საფენი
უპირატესობები (+)
	უზრუნველყოფს 100%-თან მიახლოებულ ჰერმეტულობას	ფასის უპირატესობა
	არ საჭიროებს ხშირ ტექნიკურ მომსახურებას	მონტაჟის სიმარტივე
	ხანგრძლივი მომსახურების ვადა	ღერძული აცდენისადმი მაღალი ტოლერანტობა
ნაკლოვანებები (-)
	მაღალი ფასი	საჭიროებს ხშირ ტექნიკურ მომსახურებას
	მონტაჟი უფრო რთულია.	ვერ უზრუნველყოფს 100%-იან ჰერმეტულობას
	ღერძული აცდენისადმი ძალიან დაბალი ტოლერანტობა.	მოკლე დროში აზიანებს ლილვს ან მილისას

 

ზემოთ მოკლედ შევაჯამეთ მექანიკური შემამჭიდროებლისა და რბილი ჩობალის საფენის დადებითი და უარყოფითი მხარეები. თუმცა უნდა გვახსოვდეს, რომ ამ საკითხში ყველაზე სწორ არჩევანს ტუმბოს მწარმოებლები გააკეთებენ, რადგან შემამჭიდროებლის ტიპი ისეთი ელემენტია, რომელიც სითხის, ტუმბოს სისტემისა და თავად ტუმბოს კონსტრუქციის გათვალისწინებით უნდა შეირჩეს. ამასთან, ტუმბოს მწარმოებლები, სავარაუდოდ, იცნობენ შესაბამის საველე და გარემო პირობებს და მსგავს სისტემებში მომუშავე ტუმბოებიც აქვთ. ამიტომ ისინი, გამოცდილებაზე დაყრდნობით, ყველაზე შესაფერის შემამჭიდროებელს შემოგთავაზებენ.