ქუროს ცენტრირება და ლილვების სწორი თანაღერძულობა ცენტრიდანულ ტუმბოებში
KSB და სხვა მწარმოებლები ტუმბოს, როგორც წესი, საძირკვლის ჩარჩოზე დამონტაჟებულს და ელექტროძრავასთან ქუროთი მიერთებულს აწვდიან. თუმცა ტრანსპორტირებისა და ტუმბოს საბოლოო ადგილზე მონტაჟის დროს წარმოქმნილი რყევები ამ აღჭურვილობის ცენტრირებას არღვევს. ამიტომ ტუმბოს მონტაჟისა და ბეტონირების მითითებული პირობების შესაბამისად დასრულების შემდეგ ქუროს ცენტრირება ხელახლა უნდა შესრულდეს. გარდა ამისა, ხელახალი ცენტრირება აუცილებელია ყოველ ჯერზე, როდესაც ტუმბო ან ძრავა ტექნიკური მომსახურების ან სხვა რაიმე მიზეზით გადაადგილდება ან ადგილს იცვლის.
რას ვგულისხმობთ „ცენტრირებაში“? ქუროიან ტუმბოებში ძრავიდან მიღებული სიმძლავრე ტუმბოს ლილვს ქუროს საშუალებით გადაეცემა. იდეალურ პირობებში ეს ორი ლილვი (ტუმბოს ლილვი და ძრავის ლილვი) ზუსტად პარალელური და თანაღერძული უნდა იყოს. დრეკად ქუროებს შეუძლიათ ცენტრირების მცირე შეცდომების კომპენსირება, თუმცა იდეალური, უპრობლემო მუშაობისთვის აუცილებელია დარწმუნება, რომ ეს ორი ლილვი მწარმოებლის მიერ მითითებული დაშვებების ფარგლებში არის ცენტრირებული.
არსებობს არასწორი ცენტრირების ორი სახე, რომლებმაც შეიძლება ექსპლუატაციის პრობლემები გამოიწვიოს. პირველი მათგანი — კუთხური აცდენა (Angular Misalignment) — წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც, როგორც ქვემოთ არის ნაჩვენები, ძრავისა და ტუმბოს ლილვების ცენტრალური ღერძები ერთმანეთის მიმართ კუთხით არის განლაგებული.
პარალელური აცდენა კი ის შემთხვევაა, როდესაც ტუმბოსა და ძრავის ლილვები პარალელურია, მაგრამ მათი ცენტრალური ღერძები ერთმანეთის მიმართ ვერტიკალურად ან ჰორიზონტალურად არის წანაცვლებული.
როგორც წესი, ტუმბოებში, სადაც ქუროს ცენტრირება არ ჩატარებულა ან არასწორად ჩატარდა, ორივე ტიპის აცდენა ერთდროულად შეინიშნება.
ცენტრირების გაზომვა ძრავებისა და ტუმბოების სწორი ცენტრირების პირველი ნაბიჯი არასწორი ცენტრირების ხარისხის გაზომვაა.
კუთხური ცენტრირების შემოწმების მარტივი მეთოდი ასეთია:
- როდესაც ძრავისა და ტუმბოს ლილვების ფლანეცები ერთმანეთთან ახლოს, მაგრამ შეუერთებელია, თითოეულ ლილვზე მონიშნეთ წერტილი და შემდეგ მათ შორის მანძილი გაზომეთ შუპით ან კონუსური შაბლონით.
- ნიშნულების ერთმანეთთან ახლოს შენარჩუნებით, ორივე ლილვი დაახლოებით 90 გრადუსით მოაბრუნეთ. კვლავ გაზომეთ მანძილი. გაიმეორეთ 180 და 270 გრადუსისთვის.
- თუ ლილვების მობრუნებისას გაზომილი მანძილი უცვლელი რჩება, შეიძლება ჩაითვალოს, რომ ისინი პარალელურია. თუმცა ფლანეცებს შორის გაზომილ მანძილებში განსხვავება მიუთითებს, რომ ლილვები იდეალურად არ არის ცენტრირებული.
პარალელური ცენტრირების გასაზომად შეიძლება მსგავსი პროცედურის გამოყენება. ამ შემთხვევაში ერთ-ერთ ფლანეცზე დებენ სწორ სახაზავს და ზომავენ მანძილს მეორე ფლანეცამდე (როგორც ქვემოთ არის ნაჩვენები).
ძრავისა და ტუმბოს ლილვების ცენტრირებისთვის, როგორც წესი, ლაზერული საზომი ხელსაწყოები გამოიყენება. ლაზერული ცენტრირების ხელსაწყოები უფრო მაღალ სიზუსტეს უზრუნველყოფს.
ცენტრირების შემოწმება ლაზერული საზომი აღჭურვილობით
არასწორი ცენტრირების გამოსწორება
ვინაიდან ტუმბოები, როგორც წესი, მილგაყვანილობასთან არის მიერთებული, ძრავის გადაადგილება უფრო მარტივია. ჰორიზონტალურ სიბრტყეში ძრავის მდებარეობის მცირე კორექტირება, ჩვეულებრივ, ხორციელდება ძრავის ანკერული ჭანჭიკების მოშვებით, ძრავის გვერდულად გადაწევითა და შემდეგ ჭანჭიკების ხელახლა მოჭერით. ვერტიკალური კორექტირება, როგორც წესი, ხორციელდება მარეგულირებელი ხრახნების რეგულირებით ან ძრავის საყრდენების ქვეშ შიმების (საფენი ფირფიტების) დამატებით ან მოხსნით. შიმების შერჩევას განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს. რამდენიმე შედარებით სქელი შიმი სჯობს თხელი შიმების კომპლექტს, რადგან სქელი შიმები ძრავისთვის, როგორც წესი, უფრო ხისტ და საიმედო საყრდენს ქმნის. ბუნებრივია, ტუმბოს ან ძრავის ხელახალი განლაგების შემდეგ ცენტრირება ხელახლა უნდა შემოწმდეს.
საყრდენების პრობლემები
მოხრილი, დაზიანებული ან ცუდად დამონტაჟებული საძირკვლის ჩარჩოები, არასწორად შერჩეული შიმები ან მოშვებული ანკერული ჭანჭიკები — ყველა ეს იწვევს მდგომარეობას, რომელიც ცნობილია როგორც „რბილი ფეხი“ (soft foot). ასეთ შემთხვევაში მბრუნავი მანქანების სწორად ცენტრირება ძალიან რთული, ზოგჯერ კი შეუძლებელიც იქნება. მაშინაც კი, თუ გაჩერებულ ტუმბოზე ყველაფერი წესრიგში ჩანს, საექსპლუატაციო დატვირთვებმა, მათ შორის ძრავის მაბრუნმა მომენტმა და თერმულმა დაძაბულობებმა, შეიძლება ტუმბოს ამუშავებისას ყველაფერი დაარღვიოს. თანამედროვე ლაზერული ქუროს ცენტრირების ხელსაწყოები ტუმბოსა და ძრავის მდებარეობის მცირე ცვლილებების გაზომვით ეხმარება საყრდენების პრობლემების გამოვლენას.
