การตั้งศูนย์คัปปลิ้งและการปรับแนวที่ถูกต้องในปั๊มหอยโข่ง
KSB และผู้ผลิตรายอื่นๆ ส่วนใหญ่จะส่งมอบปั๊มที่ติดตั้งบนแท่นฐานและต่อเข้ากับมอเตอร์ไฟฟ้าด้วยคัปปลิ้งเรียบร้อยแล้ว อย่างไรก็ตาม แรงสั่นสะเทือนระหว่างการขนส่งและการติดตั้งปั๊มในตำแหน่งสุดท้ายจะทำให้แนวของอุปกรณ์เหล่านี้คลาดเคลื่อน ดังนั้นหลังจากติดตั้งปั๊มและเทคอนกรีตฐานเสร็จตามเงื่อนไขที่กำหนดแล้ว จะต้องตั้งศูนย์คัปปลิ้งใหม่อีกครั้ง นอกจากนี้ ทุกครั้งที่มีการเคลื่อนย้ายหรือเปลี่ยนตำแหน่งปั๊มหรือมอเตอร์ ไม่ว่าจะเพื่อการบำรุงรักษาหรือเหตุผลอื่นใด จำเป็นต้องปรับแนวใหม่
“การปรับแนว” หมายถึงอะไร? ในปั๊มที่ใช้คัปปลิ้ง กำลังจากมอเตอร์จะถูกส่งไปยังเพลาปั๊มผ่านคัปปลิ้ง ในสภาวะที่เหมาะสม เพลาทั้งสอง (เพลาปั๊มและเพลามอเตอร์) จะต้องขนานกันและอยู่ในแนวศูนย์กลางเดียวกันอย่างสมบูรณ์ คัปปลิ้งแบบยืดหยุ่นสามารถรองรับความคลาดเคลื่อนของแนวเพียงเล็กน้อยได้ แต่เพื่อการทำงานที่ราบรื่นและไม่มีปัญหา ต้องแน่ใจว่าเพลาทั้งสองได้รับการปรับแนวให้อยู่ภายในค่าพิกัดความคลาดเคลื่อนที่ผู้ผลิตกำหนด
การเยื้องศูนย์ที่อาจก่อให้เกิดปัญหาในการทำงานมีสองประเภท ประเภทแรกคือ การเยื้องศูนย์เชิงมุม (Angular Misalignment) ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อแนวศูนย์กลางของเพลามอเตอร์และเพลาปั๊มทำมุมต่อกัน ดังแสดงด้านล่าง
การเยื้องศูนย์แบบขนาน (Parallel Misalignment) คือกรณีที่เพลาปั๊มและเพลามอเตอร์ขนานกัน แต่แนวศูนย์กลางอยู่ในตำแหน่งต่างกันในแนวตั้งหรือแนวนอน
โดยทั่วไป ในปั๊มที่ไม่ได้ตั้งศูนย์คัปปลิ้งหรือตั้งศูนย์ไม่ถูกต้อง มักพบการเยื้องศูนย์ทั้งสองประเภทเกิดขึ้นพร้อมกัน
การวัดแนวเพลา ขั้นตอนแรกในการปรับแนวมอเตอร์และปั๊มให้ถูกต้องคือการวัดระดับความคลาดเคลื่อนของแนว
วิธีง่ายๆ สำหรับการวัดการเยื้องศูนย์เชิงมุมมีดังนี้:
- ขณะที่หน้าแปลนเพลามอเตอร์และเพลาปั๊มอยู่ใกล้กันแต่ยังไม่ได้ต่อเข้าด้วยกัน ให้ทำเครื่องหมายหนึ่งจุดบนแต่ละเพลา จากนั้นวัดระยะห่างระหว่างจุดทั้งสองด้วยฟีลเลอร์เกจหรือเกจเรียว
- หมุนเพลาทั้งสองประมาณ 90 องศา โดยให้เครื่องหมายอยู่ใกล้กัน แล้ววัดระยะห่างอีกครั้ง ทำซ้ำที่ 180 และ 270 องศา
- หากระยะห่างที่วัดได้คงที่ขณะหมุนเพลา ถือได้ว่าเพลาขนานกัน แต่หากระยะห่างระหว่างหน้าแปลนที่วัดได้แตกต่างกัน แสดงว่าเพลายังไม่ได้แนวอย่างสมบูรณ์
สามารถใช้ขั้นตอนคล้ายกันในการวัดการเยื้องศูนย์แบบขนาน โดยวางบรรทัดเหล็กตรง (Straight Edge) บนหน้าแปลนด้านหนึ่ง แล้ววัดระยะห่างถึงหน้าแปลนอีกด้านหนึ่ง (ดังแสดงด้านล่าง)
การปรับแนวระหว่างเพลามอเตอร์และเพลาปั๊มโดยทั่วไปจะใช้เครื่องมือวัดด้วยเลเซอร์ ซึ่งให้ความแม่นยำสูงกว่า
การตรวจสอบแนวเพลาด้วยเครื่องมือวัดเลเซอร์
การแก้ไขแนวเพลาที่คลาดเคลื่อน
เนื่องจากปั๊มมักต่ออยู่กับระบบท่อ การเคลื่อนย้ายมอเตอร์จึงทำได้ง่ายกว่า การปรับตำแหน่งมอเตอร์เล็กน้อยในแนวนอนมักทำโดยคลายสลักเกลียวยึดมอเตอร์ เลื่อนมอเตอร์ไปด้านข้าง แล้วขันสลักเกลียวกลับให้แน่น ส่วนการปรับในแนวตั้งมักทำโดยปรับสกรูปรับระดับ หรือเพิ่มหรือถอดแผ่นชิม (Shim) ใต้ขามอเตอร์ ควรเลือกแผ่นชิมอย่างระมัดระวัง โดยควรใช้แผ่นชิมที่ค่อนข้างหนาจำนวนน้อยแผ่นมากกว่าแผ่นชิมบางจำนวนมาก เนื่องจากแผ่นชิมที่หนากว่ามักรองรับมอเตอร์ได้แข็งแรงและมั่นคงกว่า และแน่นอนว่าเมื่อเปลี่ยนตำแหน่งปั๊มหรือมอเตอร์ จะต้องตรวจสอบแนวเพลาอีกครั้ง
ปัญหาที่ขาฐาน
แท่นฐานที่บิดงอ เสียหาย หรือติดตั้งไม่ดี แผ่นชิมที่เลือกไม่ถูกต้อง หรือสลักเกลียวยึดที่หลวม ล้วนก่อให้เกิดสภาวะที่เรียกว่าขาลอยหรือ Soft Foot เมื่อเกิดขึ้นแล้ว การปรับแนวเครื่องจักรหมุนให้ถูกต้องจะทำได้ยากมาก หรืออาจทำไม่ได้เลย แม้ทุกอย่างจะดูปกติขณะปั๊มไม่ทำงาน แต่ภาระขณะทำงาน รวมถึงแรงบิดของมอเตอร์และความเค้นจากความร้อน อาจทำให้ทุกอย่างคลาดเคลื่อนเมื่อปั๊มเริ่มทำงาน เครื่องมือตั้งศูนย์คัปปลิ้งด้วยเลเซอร์สมัยใหม่สามารถช่วยตรวจหาปัญหาที่ขาฐานได้ โดยวัดการเปลี่ยนแปลงตำแหน่งเพียงเล็กน้อยของปั๊มและมอเตอร์
