Mərkəzdənqaçma nasoslarında muftanın tənzimlənməsi və düzgün mərkəzləşdirilməsi
KSB və digər istehsalçılar nasosu əksər hallarda özül (rama) üzərinə quraşdırılmış və elektrik mühərriki ilə mufta vasitəsilə birləşdirilmiş şəkildə təhvil verir. Lakin daşınma və nasosun son mövqeyində quraşdırılması zamanı yaranan silkələnmələr bu avadanlıqların mərkəzləşdirilməsini pozur. Buna görə də nasosun montajı və betonlanması göstərilən tələblərə uyğun başa çatdırıldıqdan sonra muftanın tənzimlənməsi yenidən aparılmalıdır. Bundan əlavə, texniki xidmət və ya hər hansı digər səbəbdən nasos və ya mühərrik hər dəfə hərəkət etdirildikdə və ya yeri dəyişdirildikdə yenidən mərkəzləşdirmə tələb olunur.
“Mərkəzləşdirmə” dedikdə nəyi nəzərdə tuturuq? Muftalı nasoslarda mühərrikdən alınan güc mufta vasitəsilə nasosun valına ötürülür. İdeal şəraitdə bu iki val (nasos valı və mühərrik valı) tam paralel olmalı və eyni mərkəz xəttinə malik olmalıdır. Elastik muftalar kiçik mərkəzləşdirmə xətalarını kompensasiya edə bilər, lakin ideal və problemsiz iş üçün bu iki valın istehsalçılar tərəfindən göstərilən tolerantlıqlar daxilində mərkəzləşdirildiyinə əmin olmaq lazımdır.
İş problemlərinə səbəb ola biləcək iki növ mərkəzləşdirmə xətası var. Bunlardan birincisi olan bucaq yerdəyişməsi (Angular Misalignment), aşağıda göstərildiyi kimi, mühərrik valının və nasos valının mərkəz xətləri bir-birinə bucaq altında olduqda yaranır.
Paralel yerdəyişmə isə nasos və mühərrik vallarının paralel olduğu, lakin mərkəz xətlərinin bir-birinə nisbətən şaquli və ya üfüqi istiqamətdə fərqli mövqelərdə yerləşdiyi haldır.
Adətən mufta mərkəzləşdirilməsi aparılmamış və ya düzgün aparılmamış nasoslarda hər iki növ yerdəyişmə birlikdə müşahidə olunur.
Mərkəzləşdirmənin ölçülməsi Mühərrikləri və nasosları düzgün mərkəzləşdirməyin ilk addımı mərkəzləşdirmə xətasının dərəcəsini ölçməkdir.
Bucaq mərkəzləşdirməsi üçün sadə üsul aşağıdakı kimidir:
- Mühərrik və nasos valının flansları bir-birinə yaxın, lakin birləşdirilməmiş vəziyyətdə ikən hər bir valın üzərində bir nöqtə işarələyin və sonra onların arasındakı məsafəni şup və ya konusvari ölçü aləti ilə ölçün.
- İşarələri bir-birinə yaxın saxlayaraq hər iki valı təxminən 90 dərəcə döndərin. Aradakı məsafəni yenidən ölçün. 180 və 270 dərəcə üçün təkrarlayın.
- Vallar döndərildikcə ölçülən məsafə dəyişməz qalırsa, onların paralel olduğunu qəbul etmək olar. Lakin flanslar arasında ölçülən məsafədəki fərqlər valların mükəmməl şəkildə mərkəzləşdirilmədiyini göstərir.
Paralel mərkəzləşdirməni ölçmək üçün oxşar prosedurdan istifadə etmək olar. Burada flanslardan birinin üzərinə düz xətkeş qoyulur və digər flansa qədər olan məsafə ölçülür (aşağıdakı kimi).
Mühərrik və nasos valları arasında mərkəzləşdirmə üçün adətən lazer ölçmə cihazlarından istifadə olunur. Lazer mərkəzləşdirmə cihazları daha yüksək dəqiqlik təmin edir.
Mərkəzləşdirmənin lazer ölçmə avadanlığı ilə yoxlanılması
Mərkəzləşdirmə xətasının aradan qaldırılması
Nasoslar adətən boru xəttinə qoşulu olduğundan mühərriki hərəkət etdirmək daha asandır. Üfüqi müstəvidə mühərrikin mövqeyində kiçik tənzimləmələr adətən mühərrikin anker boltlarını boşaltmaq, mühərriki yana sürüşdürmək və sonra boltları yenidən bərkitməklə həyata keçirilir. Şaquli tənzimləmələr isə adətən nivelirləmə vintlərini tənzimləməklə və ya mühərrikin ayaqlarının altına araqatı lövhələri (şimlər) əlavə etməklə və ya çıxarmaqla aparılır. Şimlərin seçiminə diqqət yetirilməlidir. Nisbətən qalın bir neçə şim nazik şim dəstindən üstündür, çünki qalın şimlər adətən mühərrik üçün daha sərt və daha etibarlı dayaq təmin edir. Təbii ki, nasos və ya mühərrikin mövqeyi dəyişdirildikdə mərkəzləşdirmə yenidən yoxlanılmalıdır.
Ayaq problemləri
Əyilmiş, zədələnmiş və ya pis quraşdırılmış özüllər, yanlış seçilmiş şimlər və ya boşalmış anker boltları “yumşaq ayaq” (soft foot) kimi tanınan vəziyyətə səbəb olur. Bu baş verdikdə fırlanan maşınları düzgün mərkəzləşdirmək çox çətin, hətta qeyri-mümkün olacaq. Nasos işləmədiyi zaman hər şey qaydasında görünsə belə, mühərrikin fırlanma momenti və termik gərginliklər daxil olmaqla iş yükləri nasos işə düşdükdə hər şeyi poza bilər. Müasir lazer mufta mərkəzləşdirmə cihazları nasosun və mühərrikin mövqeyindəki kiçik dəyişiklikləri ölçərək ayaq problemlərini aşkar etməyə kömək edə bilər.
