Gigiyenik nasoslar adətən insan sağlamlığının ən kritik olduğu qida, əczaçılıq və kosmetika sektorlarında istifadə olunur. Bu sektorlarda istifadə edilən avadanlıqlar insan sağlamlığını qorumaq üçün müəyyən standartlara cavab verməlidir. Bu standartlardan bəziləri 3A, European Hygienic Engineering and Design Group (EHEDG, Avropa Gigiyenik Mühəndislik və Dizayn Qrupu), FDA (Food and Drug Administration, ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası) standartlarıdır.
Gigiyenik nasoslarda ən vacib məqam səthin hamarlığıdır. Köhnə ədəbiyyatda 3.2 μm səth kələ-kötürlüyü dəyəri gigiyenik standartın başlanğıcı kimi qəbul edilsə də, bu gün 0.8 μm, hətta 0.4 μm daha uyğun və ümumi qəbul olunmuş dəyərdir.
Yan tərəfdə gördüyünüz birinci səth qum qəlibinə tökmə, ikinci səth dəqiq tökmə, sonuncu səth isə çəkilmiş poladdan olan materialın səth kələ-kötürlüyüdür. Göründüyü kimi, ilk iki tökmə üsulunda kələ-kötürlük olduqca yüksəkdir. Buna görə də gigiyenik nasosların istehsalında çəkilmiş polad materialdan istifadə olunur. Material səthindəki bu kələ-kötürlüklər standart proseslərdə ciddi texniki problemə səbəb olmayacaq qədər kiçikdir. Lakin bakteriyanın yerləşməsi və çoxalması üçün olduqca böyük sahələrdir.
Gigiyenik nasos və avadanlıqların digər xüsusiyyəti isə onların tez təmizlənə və asanlıqla boşaldıla bilməsidir. Təmizlik adətən iki üsulla aparılır: “Clean in Place, CIP – yerində təmizləmə” və ya “Clean Out of Place, COP – yerindən kənarda təmizləmə”. COP çox zəhmətli və vaxt aparan üsul olduğundan məcburiyyət olmadıqca üstünlük verilmir. Onun əsas prinsipi avadanlığın tamamilə və ya qismən sökülərək başqa yerdə təmizlənməsi və yenidən yığılmasıdır. CIP isə istehsal sxeminin əvvəlində əlavə sistemin qurulmasını tələb edir, lakin sistem qurulduqdan sonra təmizlik olduqca asan və sürətli şəkildə həyata keçirilir. CIP zamanı təmizləyici kimyəvi maddələr gigiyenik nasoslar vasitəsilə qida məhsulu ilə eyni xətlərdən və avadanlıqların içindən keçirilir; burada adətən CIP nasoslarından istifadə olunur. Daha sonra eyni yol ilə yaxalama aparılır və təmizlik başa çatır.
GEA Hilge HYGIA
